Bedrijventerreinen vs. de woningbouwopgave

|

In gesprek met Edwin Markus, Ambassadeur Bedrijventerreinen van de Provincie Zuid-Holland. Hij is aanspreekpunt voor de Rotterdamse regio binnen de Metropoolregio Rotterdam Den Haag.

Naast Ambassadeur Bedrijventerreinen van de Provincie Zuid-Holland is Edwin Markus sinds 2010 ook parkmanager bij bedrijventerrein Schiebroek in Rotterdam. Wat dit onder andere inhoudt, is het toekomstbesteding maken van het bedrijventerrein, bijvoorbeeld op het gebied van schoon en veilig, klimaatadaptatie, energietransitie en vergroening. Hoe heeft hij dit bedrijventerrein in kaart gezet voor ondernemers?

“Mijn hoofddoel voor de provincie Zuid-Holland is het aanjagen dat mensen gaan samenwerken op Markus ambassadeur bedrijventerreinbedrijventerreinen en dat zo’n bedrijventerrein, ook door samenwerkingen met overheden, aantrekkelijk(er) wordt en blijft.” Er staat veel druk op bedrijventerreinen vanuit de woningbouwopgave: de aantrekkelijkheid van een plaats wordt vaak niet gevormd door de bedrijventerreinen. “Toch wordt 1/3 van het BNP verdiend op bedrijventerreinen en werken er een heleboel van onze ‘blauwe boorden’. Als je een bedrijventerrein niet goed organiseert, ben je aan de waan van de dag overgeleverd en dan loopt het vaak niet goed af met zo’n terrein, met hoge revitaliseringskosten als gevolg.”

Bedrijventerrein Schiebroek

 Dit gemengde, middelgrote bedrijventerrein bestaat uit ongeveer negen hectare, waarop ongeveer honderd objecten staan, waar ruim 160 ondernemers in werken en waar meer dan 700 mensen werk vinden. “In Nederland zijn er zo’n 3800 bedrijventerreinen en ik denk dat Schiebroek een maatgevend bedrijventerrein is voor de rest. Alle eigenaren van panden en de ondernemers hebben verschillende belangen. Het zijn allemaal kikkers die in de kruiwagen moeten om gezamenlijk plannen te maken: dat kan echt alleen maar als je dit allemaal goed organiseert.”

Kun je dan niet een vereniging oprichten?

“Een vereniging is vrijwillig. In winkeliersgebieden zie je ook vaak dat een klein deel betaalt en het andere deel meeprofiteert. Daarom hebben we op Schiebroek een BIZ, een Bedrijven Investeringszone. Dit is wettelijk een instrument dat zegt wanneer er plannen worden gemaakt door ondernemers, je die ter stemming voorlegt aan de ondernemers en wanneer een bepaalde meerderheid voor is, iedereen moet bijdragen aan de kosten van uitvoering van die plannen. Per jaar betalen alle vastgoedeigenaren en ondernemers een gering bedrag en dat geld gaat naar de Stichting BIZ Schiebroek, die elke week bezig is in het kader van een toekomstbestendig bedrijventerrein.

Dan kun je denken aan de vergroening van de openbare ruimte, ondernemers helpen bij het verduurzamen van de panden, maar zo zijn we onder andere ook mede-eigenaar geworden van een zonnepark om duurzame stroom op te kunnen wekken.”

Klinkt goed, maar zitten daar ook nadelen aan?

 “Het grootste nadeel van een BIZ is dat het maximaal vijf jaar mag bestaan, en dus om die vijf jaar uchtfoto BP Schiebroek Rotterdamsteeds opnieuw gestemd moet worden: dan moet je weer kijken of je door kunt. Ik zie zeker de meerwaarde van een BIZ in, maar dat moeten de ondernemers zelf natuurlijk ook zien. Gelukkig zijn de mensen op Schiebroek enthousiast, vooral de kleinere ondernemers die al druk genoeg zijn met de dagelijkse zaken, als de BIZ ze ontlast door bijvoorbeeld mee te kijken welke zonnepanelen ze kunnen gebruiken, welke subsidies mogelijk zijn en of hun dak het aankan. Een BIZ ontzorgt de ondernemer.”

Wat gebeurt er als een bedrijventerrein niet goed gemanaged wordt?

“Mijn ervaring is dat het dan vaak een puinhoop wordt. Ik heb bijvoorbeeld veel leegstand en ondermijning gezien, als gevolg van geen management. “Ondernemers” gaan dan slechts voor hun eigen belang, en de bonafide ondernemers gaan daardoor weg. Het managen van zo’n terrein begint dan ook altijd met het veiliger en schoner maken, en door in ieder geval iedereen met elkaar kennis te laten maken. De (vaak malafide) ondernemers die geen behoefte hadden aan toezicht, trekken daardoor ook weg. Maar wanneer de basis dan op orde wordt gebracht (werkende lantaarnpalen, cameratoezicht, goed functionerende riolering), komen er vanzelf weer ondernemers en de ondernemers die er nog waren, worden enthousiast als ze verbetering zien.

Door meer onderling vertrouwen op het terrein, konden daarna weer andere ambities vervuld worden, zoals de energietransitie en een meer circulair bedrijventerrein.”

Kun je meer vertellen over de energietransitie op Schiebroek?

“We zijn daar in 2015 mee begonnen. De sleutel is om ondernemers het werk uit handen te nemen bij verduurzaming. Dit doen wij door bijvoorbeeld een energiescan van een bedrijfsgebouw te maken en laten dan de ondernemers op eenvoudige wijze zien welke maatregelen diegene kan treffen om energie te besparen of op te wekken, wat dit kost en hoelang het duurt voordat dit weer is terugverdiend.” Daarnaast wijzen wij hen op subsidies en helpen hen bij het aanvragen hiervan.

Een aantal van de bedrijven op Schiebroek is al volledig energiepositief, weer anderen willen hun dak verhuren voor zonnepanelen of leggen juist zonnepanelen voor hun eigen verbruik. “MKB’ers horen natuurlijk wel de verhalen over energietransitie, circulariteit en verduurzaming, maar het zijn thema’s die redelijk ver weg staan van die ondernemers. Vaak hebben ze geen idee waar ze aan moeten beginnen. Daarom proberen wij dat centraal te organiseren. De succesverhalen hiervan delen we natuurlijk weer met andere ondernemers.

Wanneer zij zien dat duurzame maatregelen iets opleveren en dat ze hulp kunnen krijgen, haken velen aan.”

Hoe zit het met de doelen voor 2024 en de jaren erna?

“In 2017 zijn we met het zonnepark begonnen. Het heeft jaren geduurd voordat het uiteindelijk kwam waar we nu zijn. Helaas is het zo dat je wel doelstellingen kunt hebben, maar als je met vele stakeholders en verschillende overheden werkt, dan gaat dat niet zo makkelijk: voor je het weet zit er weer een ander bestuur of een andere partij en loop je achter de feiten aan. Dat is het probleem waar wij tussen zitten, en dat heeft ook echt te maken met PPS’en.

Ondernemers willen vaak graag geld investeren en snel schakelen; als ondernemers vandaag een besluit nemen, gaan zij er morgen mee aan de gang. Maar bij publieke partijen werkt dit natuurlijk heel anders. Dus wij kunnen wel doelen hebben, om bij wijze van spreken in 2030 energieneutraal te zijn, maar dat hebben wij niet voor het zeggen. Op Schiebroek is 2/3 privaat en 1/3 publiek, maar qua regelgeving heb je natuurlijk alleen maar te maken met publieke partijen.

Natuurlijk hebben wij doelen en ambities, geef ons een paar miljoen en we zijn klaar: maar zo werkt het natuurlijk niet.”

Wij werken daarom ook niet in projecten die al dan niet slagen, maar wij willen een proces ontwerpen dat nooit meer stopt. Toen wij ooit met dit bedrijventerrein begon, was circulariteit of vergroening nog helemaal geen issue. En ook over een aantal jaar zullen er thema’s spelen, waar we nu nog helemaal geen weet van hebben. Over tien jaar hebben we misschien wel een probleem op het gebied van human capital. Daarom heb ik liever een organisatie op een bedrijventerrein die met dit soort ontwikkelingen en uitdagingen meebeweegt, in plaats van elke keer een nieuw project te verzinnen voor een nieuw probleem. Wij willen graag een organisatie neerzetten die zodanig is gefinancierd dat er altijd iemand is die het kan ontzorgen en die de nieuwe uitdagingen in de toekomst kan helpen oppakken.”

Dan maken we het kleiner, wat is jouw doel in je werk?

“Ik probeer zelf tussen alle partijen te schakelen: tussen de individuele ondernemer die iets wil en gemeentes en andere overheidsinstellingen om te kijken hoe je iets voor elkaar kan krijgen. Ik wil graag helpen om problemen op te lossen, hetzij voor de individuele ondernemer, hetzij voor het algemeen belang.”

Heb je nog tips voor ondernemers of overheden?

“Ten eerste zou ik graag zien dat overheden de regie houden. Op dit moment zijn er zes departementen die op bedrijventerreinen actief zijn, met hele verschillende budgetten. Ik zou willen zien dat er goede regie wordt gehouden hierover, en dat er niet elke keer weer een nieuw onderzoek wordt gedaan of een nieuw rapport wordt opgesteld. Heel veel rapporten zijn al geschreven. Ten tweede zou ik het rijk (maar ook provincies en gemeenten aanraden één loket aan te bieden voor bedrijventerreinen, met mensen die écht weten wat daar speelt.

Zo kunnen ondernemers (in eerste instantie) samen met de gemeente uitzoeken waar hun gedeelde ambities liggen. Ten derde ben ik voor een verplichte samenwerking voor bedrijven op bedrijventerreinen, iets als een vereniging van eigenaren, zodat vastgoedeigenaren en ondernemers verplicht zijn iets bij te dragen aan de omgeving. Ik was dan ook blij met het advies ‘Samen Werken’ van de Raad van de Leefomgeving. Die ditzelfde beoogt.

In de huidige tijd wordt gevochten voor elke vierkante meter aan ruimte en dat is een strijd die de bedrijventerreinen dreigen te verliezen van de woningmarkt. Maar om die huizen te kunnen kopen, moet er uiteraard wel werk zijn en dat vind je op bedrijventerreinen. Ik denk dat elke minister en gemeente baat heeft bij een goed werkend bedrijventerrein.”

Gratis Expert Opinion 

Instituut voor Samenwerking speelt een actieve rol in het ondersteunen en faciliteren van projectpartners uit verschillende sectoren rondom de bovengenoemde vraagstukken. Met Expert Opinions bieden we projectexperts een vraagbaak waar ze 1-op-1 in gesprek kunnen gaan met andere projectexperts uit onze community. Dit stelt hen in staat snel antwoorden en inzichten te krijgen op allerhande vragen over samenwerking. Onze community bestaat uit een diverse groep professionals met uitgebreide ervaring en expertise op terreinen als: marktconsultatie en participatie, teamsamenstelling, de goede projectstart, contracteren (op partnerschap), conflicthantering, projectmonitoring incl. bijsturing/evaluatie.

Door gebruik te maken van Expert Opinion kunnen projectexperts hun voordeel halen uit deze rijke bron van kennis en inzichten, waardoor ze hun projecten effectiever kunnen ontwerpen, realiseren en exploiteren.

Wil je gebruikmaken van onze vraagbaak Expert Opinion en direct in contact komen met experts uit onze community? Neem voor meer informatie contact op via secretariaat@samenwerk.ing of klik op deze link voor informatieaanvraag >>