Building with Nature: “Klimaatadaptatie en bouwplannen niet tegen maar met behulp van de natuur”

|

Anita Willig-Kos (Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier) over de denk –en werkwijze van Building with Nature Building with Nature is in de waterbouw inmiddels een beproefde manier…

Anita Willig-Kos (Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier) over
de denk –en werkwijze van Building with Nature

Building with Nature is in de waterbouw inmiddels een beproefde manier van ontwerpen die de natuur benut, waardoor tegelijk kansen voor economie, natuur en maatschappij ontstaan. Denk hierbij aan de zandmotor van Kijkduin en combinaties van dijkverzwaring en recreatie zoals bij de Afsluitdijk. Wat vele decentrale overheden zich nog onvoldoende realiseren is dat ook zij de natuur kunnen gebruiken als vriend i.p.v. als vijand. Denk hierbij aan opvang van regenwater, absorberen van fijnstof, combinaties van wonen en natuur etc. Anita Willig-Kos is Projectmanager bij Hoogheemraadschap Hollands Noorderkwartier en betrokken bij de versterking van de Hondsbossche Zeewering en Prins Hendrikzanddijk, twee Building with Nature praktijkcases. PPS Netwerk Nederland vroeg haar wat de essentie is van Building with Nature en wat haar ervaringen en leerpunten zijn in de integrale aanpak van deze projecten met de markt en andere overheden.

Wat is volgens u Building with Nature?

“Kort gezegd, natuurlijke klimaatbestendige oplossingen om veranderingen in de natuur te weerstaan. Een mooi voorbeeld is de Prins Hendrikzanddijk op Texel, waar natuur en veiligheid samenkomen in één project. De dijk voldeed niet meer aan de wettelijke veiligheidseisen en daarom hebben de gemeente Texel, Hoogheemraadschap Noorderkwartier, Rijkswaterstaat, Provincie Noord Holland, Ministerie van I&W en het Waddenfonds de handen in één geslagen en werd een oplossing die meerdere doelen dient mogelijk. Niet alleen voor de aanleg, maar ook voor meerdere jaren onderhoud is een overeenkomst gesloten met baggerbedrijf Jan De Nul, een echte Publiek Private Samenwerking. Het doel is dat Texel ook in de toekomst goed beschermd blijft tegen hoogwater vanuit de Waddenzee en Texelaars kunnen blijven wonen, werken en recreëren op hun eiland, dit doormiddel van waardevolle natuur in de Waddenzee.”

Waarom is dit concept relevant?

Het is een concept dat goed gebruik maakt van elkaars expertise om gezamenlijk iets waardevols te creëren. Belangrijk hiervoor is om alle betrokken partijen vroegtijdig te benaderen, belangen inzichtelijk te maken en de verwachtingen t.a.v. de opgave goed te managen. Het heeft geen zin gouden bergen te beloven als die er niet zijn. We hebben bijvoorbeeld bij de Hondsbossche en Pettemer Zeewering bewust geen uitgekristalliseerde plannen op tafel gelegd. Dit heeft gezorgd voor draagvlak, integrale oplossingen uit de markt en meerwaarde voor natuur en recreatie.Dat was op een traditionele manier met een ouderwetse mind-set nooit gelukt.

Wat levert het nu concreet op?

De marktconsultatie heeft ons geholpen om verder te verkennen wat wel en niet mogelijk is rondom contracteren en aanbesteden. Daarin is ook naar voren gekomen wie welke risico’s het beste kan beheersen gedurende de looptijd van het project. Naast de renovatie is de markt ook verantwoordelijk voor het onderhoud gedurende 20 jaar. We hebben bewust gekozen voor de Concurrentiegerichte Dialoog als aanbestedingsmethodiek om integrale oplossingen uit de markt te halen. Deze oplossingen hebben meerdere doelen gediend: waardevolle natuur, veilige toekomstbestendige dijken en nieuwe recreatie. Al die aspecten samen is in mijn ogen de meerwaarde van Building with Nature. Dit geldt natuurlijk niet alleen voor versterkingswerken, maar kan ook kansen bieden voor de stad van de toekomst, of toegepast worden bij energietransitie vraagstukken. Ik ben er van overtuigd dat samen op een andere manier kijken, voor de toekomst tot slimmere en mooiere oplossingen leidt.

Waar liggen volgens u de grootste kansen?

Er liggen zowel kansen in het stedelijk gebied als in het landelijk gebied. In het stedelijke gebied kun je denken aan klimaatadaptieve oplossingen zoalsnatuurlijke taluds en landzones. En in het landelijk gebied aan klimaatbuffers om (zoet)water vast te houden tijdens droge periodes. Kortom, het zijn niet altijd de grote dijken en dammen waar Building with Nature vaak mee wordt geassocieerd. Ook zijn er steeds meer praktijkervaringen waar we van kunnen leren. Dat stelt ons in staat om toekomstige projecten nog beter uit te voeren en makkelijker deze keuzes te maken.

Een aantal praktijk leerpunten:

  • Intensieve samenwerking en over de grenzen van de eigen opgaven kijken, heeft geleid tot integrale duurzame oplossingen met breed draagvlak en financiering (inclusief subsidies);
  • Bestuurlijke lef is een belangrijke succesfactor;
  • De wil om en het plezier om met elkaar samen te werken aan iets moois is essentieel anders wordt het niets.
  • Focus niet alleen op de ruimtelijke kwaliteit want het moet financieel ook haalbaar zijn.
  • De ervaringen van de projecten van nu en het monitoren ervan helpt om de projecten in de toekomst nog beter te doen;
  • Er is een cultuuromslag gaande waarbij integraal samenwerken eerder regel dan uitzondering is.

Op 23 mei a.s. gaan EcoShape, het Hoogwaterbeschermingsprogramma en PPS Netwerk Nederland op het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat in Den Haag precies het bovenstaande laten zien. Professionals die binnen de steden en provincies verantwoordelijk zijn voor de inrichting van de omgeving, bouw en infra en de financiering daarvan, waaronder Anita Willig-Kos, ontmoeten de specialisten uit de water- en natuurwereld om ervaringen uit te wisselen, kansen te verkennen en als mogelijke coalitiepartners te werken aan kwantificering van nieuwe, gemeenschappelijke businessmodellen. 

Praktische informatie