Fietsparkeren & Fietsen stimuleren: Fietser centraal stellen t.b.v. bereikbaarheid, leefbaarheid, milieu en gezondheid in de stad. Verslag seminar 29 januari

|

Op 29 januari 2015 organiseerde BouwregieNetwerk het seminar ‘Fietsparkeren en Fietsen Stimuleren’ met als centrale vraag: Hoe fietsers te begrijpen, sturen en stimuleren? De bijeenkomst…

Op 29 januari 2015 organiseerde BouwregieNetwerk het seminar ‘Fietsparkeren en Fietsen Stimuleren’ met als centrale vraag: Hoe fietsers te begrijpen, sturen en stimuleren? De bijeenkomst heeft de aandacht getrokken van veel gemeenten (o.a. Amstelveen, Den Haag, Amsterdam, Groningen, Breda, Zaanstad, Zwolle en Rotterdam) die zelf ook bezig zijn met het invulling geven aan mobiliteitsbeleid. De volle zaal met gemeenten en andere (potentiële) opdrachtgevers werd geïnformeerd over de theorie én de praktijk aan de hand van het project op Utrecht Centraal. Sprekers Els Leibbrand (Procap), Frans Jan van Rossem (Gemeente Utrecht), Birgit Couwenberg (APPM) en Kees Miedema (NS Stations) vormden het sprekerspanel.

Fietsers willen zo dicht mogelijk bij hun bestemming kunnen parkeren.
Els Leibbrand (projectmanager bij Procap) vertelt over de rol van de fiets in het stationsgebied van Utrecht, een project waarbij zij destijds vanuit de Gemeente Utrecht intensief betrokken is geweest: “De ambitie is om de fiets meer ruimte te geven en om tegelijkertijd het aantal geparkeerde fietsen in de openbare ruimte/het maaiveld te beperken. Dat betekent zorgen voor voldoende stallingsruimte en deze bovendien zo aantrekkelijk mogelijk maken. Utrecht kent momenteel een tekort van 3600 stallingsplaatsen op een totaal van 15.000 fietsen, een aantal dat nog steeds stijgt. Het tekort wordt opgevangen door nieuwe stallingen die nu in aanbouw zijn. Met de nieuwe fietsenstallingen rondom Utrecht Centraal worden 22.000 plekken gecreëerd verdeeld verdeeld over 5 stallingen. De belangrijkste les die Utrecht heeft geleerd omvat de locatie van de stallingen. De fietser moet tot aan de bestemming kunnen fietsen en de stallingen moeten aangesloten zijn op belangrijke fietspaden. Dat is wat je wil!”

Ook met tijdelijke fietsenstallingen en handhaving heeft Els ervaring opgedaan: “Een slimme oplossing voor kort parkeren zijn de fietsparkeervakken. Maak met witte strepen rechthoekige vakken en mensen houden zich er automatisch aan. Van vierkante vakken blijken mensen in de war te raken, dus dat is niet aan te raden. In Utrecht worden regelmatig acties gehouden om weesfietsen te verwijderen. Gemiddeld wordt 10 procent van de fietsen verwijderd tijdens een actie en daarvan wordt slecht 2 procent weer opgehaald. Dat ruimt ontzettend op in de openbare ruimte. Nog een laatste tip: als je bouwhekken plaatst, maak ze dan dicht. Dan voorkom je dat fietsers hun fiets vastmaken aan een hek in plaats van in een stalling. Fietsen zijn als water, als je het niet in goede banen leidt, komen ze overal!”

Utrecht Fietst: de fietser krijgt nadrukkelijk voorrang in het mobiliteitsbeleid
Frans Jan van Rossem (programmamanager Fiets bij de gemeente Utrecht) vertelt over het huidige fietsbeleid van de gemeente: “De fiets krijgt voorrang in ons mobiliteitsbeleid, want fietsen is gezond, het zorgt voor een schonere lucht en minder lawaai. We zijn gaan redeneren vanuit de fiets, daarom is onze slogan ‘Je fiets wil nooit meer anders’ bedacht. We hebben al een aantal dingen gedaan, zoals het opknappen van fietstunnels, het aanleggen van de langste fietsstraat in Nederland, we bouwen bij Stationsplein Oost aan de grootste stalling ter wereld (12.500 plaatsen) en de Jaarbeursstalling is inmiddels geopend. Maar er zijn ook nog veel wensen op fietsgebied en we proberen veel dingen uit. Onze ambitie is om de beste fietsstad ter wereld te worden en dat betekent dat je innovatief moet zijn en het cijfermatig ook goed doet. We hebben een Stadsgesprek Fiets georganiseerd met 200 inwoners en dat heeft veel suggesties opgeleverd die we willen verwerken in een actieplan. Het aantrekkelijk maken van station en binnenstad is belangrijk voor Utrecht. We willen dat mensen snel kunnen stallen en doorgaan naar hun bestemming (station of binnenstad). De Jaarbeursstalling is een pilot wat betreft beheer en exploitatie en ook de prijs. De eerste 24 uur is stallen gratis, men kan snel in- en uitchecken met de OV-chipkaart en er is een verwijssysteem voor lege plekken. Na 2 jaar evalueren we hoe dit bevalt.”

“Wat betreft de aanpak van de binnenstad is er nog behoefte aan een masterplan. Het voornaamste probleem is het vinden van geschikte locaties, want in de binnenstad betaal je de hoofdprijs. Om de fietsers op te vangen werken we nu met pop-up-stallingen. Ook zijn we bezig met het aanbieden van OV-fietsen in de openbare ruimte en met digitale borden die aangeven in welke stalling er nog plaatsen zijn. Doorstroom heeft onze aandacht en daarom creëren we meer doorgaande routes – doorfietsroutes- langs alternatieve wegen. Ook komt er een Noord-Zuidverbinding en een fietssingel voor doorgaand fietsverkeer om de binnenstad heen. We zijn dus druk bezig met nieuwe dingen om er voor te zorgen dat Utrecht fietst en netjes parkeert. We zijn er nog niet, maar in ieder geval op de goede weg!”

De fietser als koning van de stad: Wat wil de fietser?
Birgit Couwenberg (projectmanager bij APPM) stelt voor om te gaan denken vanuit de fietser: “U wilt als gemeente natuurlijk de bereikbaarheid van de binnenstad vergroten, doorstroming verbeteren, de uitstoot verminderen. Maar wat wil de fietser? De focus van de gemeente moet dan liggen op de fietser, maar juist ook op de auto, want de automobilisten moeten vaker de fiets gaan pakken. Bij een derde van alle fietsparkeerlocaties geldt een tekort aan plaatsen en de grootste tekorten zijn te zien bij trein- en busstations. Er blijkt uit onderzoek vooral in natransport veel winst te behalen voor het stimuleren van fietsers.”

“De fietser moet de koning van de stad worden. Kiezen voor de fiets betekent de fiets faciliteren in uw gemeente (goede voorzieningen en aantrekkelijke routes), inzetten op fietsbeleving en het fietsgebruik stimuleren door focus op gedrag. Voorbeelden van een beleving op de fiets zijn het Van Gogh Fietspad in Amsterdam en de Hovenring in Eindhoven. Om de fietser te sturen en te faciliteren moet je hem/haar echt begrijpen. Wat zijn de weerstanden, want die kun je wegnemen, en wat zijn de motieven, want die kun je versterken. Denk dus mee als fietser en zet in op de fiets waar het moet. Wil je de fietser echt serieus nemen: beschouw de fiets dan niet langer als sluitpost, maar stel deze centraal in mobiliteitsbeleid en –begroting.”

Rondetafels: fietsparkeren, financiën en strategie & gedrag
Na afloop van de presentaties vormden Els Leibbrand (Procap), Kees Miedema (NS) en Birgit Couwenberg (APPM) drie rondetafels waar nog even dieper ingegaan kon worden op de onderwerpen fietsparkeren, financiën en gedrag & strategie.

Veel gemeenten hebben zowel rond station als in het centrum last van los geparkeerde fietsen. Een suggestie voor het motiveren van fietsers om de stalling te gebruiken is bijvoorbeeld de fiets-inzwaaier; iemand die op vriendelijke toon aangeeft de fiets goed te stallen. Tevens zou het Fiets Reizigers Informatie Systeem (FRIS) dat de gemeente Utrecht nu wil inzetten, ook op andere plaatsen een goede oplossing zijn om fietsers te informeren over parkeerplaatsen. Het rondkrijgen van financiering van nieuwe stallingen nabij stations blijkt vaak nog wel een heikel punt. De noodzaak is om gezamenlijk te komen tot een integrale aanpak, zoals Utrecht dat doet met NS en andere partijen. Op veel plaatsen zien gemeenten en de NS als wel kans om tot 70 procent van de kosten te dekken, maar lastig blijkt nog vaak om het resterende deel te dekken. Stadsregio’s en provincies kunnen wellicht een oplossing bieden hierin. Om nieuwe fietsers aan te trekken kunnen stimuleringsmaatregelen worden uitgevoerd. Suggesties voor het stimuleren van fietsers omvatten vooral leuke maatregelen die een lach op je gezicht toveren en de fietser belonen tijdens de rit, bijvoorbeeld door een applaus of erehaag na het fietsen over een hoge brug.