Zorggebouwen duurzaam, comfortabel en toekomstbestendig maken vraagt naast energiereductie vooral om visie, samenwerking en vertrouwen – samenvatting praktijkmiddag 5 november bij Amstelring

| |

Woensdag 5 november organiseerde ESCoNetwerk een praktijkseminar bij zorggroep Amstelring te Amstelveen, waar sprekers George Müller (Energiesprong/Platform 31), Marc Hopman (AT Osborne), Wim Claessen (Amstelring)…

Woensdag 5 november organiseerde ESCoNetwerk een praktijkseminar bij zorggroep Amstelring te Amstelveen, waar sprekers George Müller (Energiesprong/Platform 31), Marc Hopman (AT Osborne), Wim Claessen (Amstelring) en Dick van Veen (Eneco) spraken over de theorie en praktijk van energietransities in de verzorg- en verpleegsector. Amstelring stond centraal als praktijkcase, want de zorginstelling staat aan de start van een energietransitie voor 10 van de locaties en wil gebouwtransformatie realiseren middels energiebesparing. Afgelopen jaar heeft de zorginstelling gesprekken gevoerd met ESCo-partijen en eind 2014 zal het energieprestatiecontract voor de eerste locatie gereed zijn, waarna de andere locatiecontracten zullen volgen.

Vastgoedstrategie koppelen aan energietransities
ESCoNetwerk-directeur Harry Sterk leidde de middag in met een korte uitleg rondom energietransities en ESco-constructies. “Een ESCo is geen ‘doos’, maar een manier om heel goed na te denken over je bedrijfsvoering. Het gaat om het anders organiseren van de energievoorziening, via partnerships. Strategisch goed nadenken over besteden van tijd en middelen, dwingt partijen tot plannen maken op langere termijn en vragen stellen die voorheen niet werden gesteld. Dit werkt disciplinerend en leidt tot betere plannen.”

George Müller, Projectleider Zorg bij Energiesprong/Platform 31, gaat hierop door: “Verduurzaming moet niet als aparte opgave beschouwd worden, waar nu even geen tijd voor is, maar moet gelijk worden meegenomen in bezuinigingen en realisatie. Strategie en verduurzaming kunnen namelijk uitstekend gecombineerd worden. Er is momenteel een duidelijke mismatch tussen de energiekosten en de vergoeding ervan (kosten zijn gemiddeld 150 per maand, terwijl de vergoeding maar 100 euro bedraagt). Middels verduurzamingsmaatregelen is al minstens 25% besparing mogelijk met relatief simpele oplossingen. Er is genoeg potentieel, die gecombineerd moet worden met vastgoedstrategie en geïnvesteerd kan worden vanuit de besparing op de energierekening.”

Dat er in de zorg veel potentieel is, blijkt ook uit de zorg-specifieke aspecten die Marc Hopman (AT Osborne) noemt: “Een uniek punt aan zorggebouwen ten opzichte van andere gebouwen is dat er verschillende gebouwen zijn met dito functies en verschillende gebruikers met dito wensen. Er is weinig budget en de energietarieven zijn al vrij laag. Daarbij geldt dat zorginstellingen 24/7 actief zijn. Dit betekent dat met simpele aanpassingen (zoals zuinigere TL-lampen of inregelen van de installaties) al veel energiebesparing mogelijk is. Op basis van een prestatiecontract kan een gegarandeerde kasstroom ontstaan van de besparing op de energierekening. Middels zo’n contract maakt de zorginstelling dus afspraken met een private partijen over energiebesparende maatregelen in het voordeel van beide partijen.”

Zorggroep Amstelring: Vertrouwen en dialoog om met elkaar de oplossing te creëren
Wim Claessen (teamleider huisvesting, Amstelring) vertelt uitgebreid over de ESCo-voorbereidingen van Amstelring: “Aanleiding voor Amstelring om te starten met energiebesparing was de decentralisatie van de organisatie. Kosten van de energierekening per locatie werden hierdoor zichtbaarder. Er zijn veel verschillende contracten en dit kan veel slimmer en goedkoper.” Amstelring stelde middels een concurrentiegericht dialoog een open vraag aan consortia: bedenk een innovatieve manier voor een optimale energiebesparing. Claessen: “Belangrijk voor ons was dat de zorgkwaliteit centraal blijft staan, dat er geen investeringen vanuit Amstelring nodig zijn en we willen een kostenreductie bewerkstelligen; uiteindelijke besparingen willen we weer besteden aan ‘meer handen aan het bed. De verwachte besparingen –naast de kwaliteitsimpuls- bedragen ca. 20% van de huidige energiekosten. Eigenlijk is het effect nog veel groter want via de ESCo zijn we gedwongen om veel beter na te denken over onze huisvestingsvisie en hebben we bewuste keuzes gemaakt die anders wellicht onbewust vooruit waren geschoven’. We zijn in zee gegaan met het consortium Eneco, Dura Vermeer en Roodenburg. De organisatie van het project wordt gedaan door een stuurgroep en een projectgroep waarin mensen vanuit de praktijk direct betrokken worden. Gezamenlijke tussentijdse bijeenkomsten helpen om met elkaar de oplossing te creëren.”

Dick van Veen (Eneco): “Eind 2014 is het eerste energieprestatiecontract (voor de eerste Amstelring-locatie) klaar en wordt gestart met de realisatie. Vanaf 2015 willen we per kwartaal twee nieuwe prestatiecontracten maken. Er speelt voor Amstelring (en andere zorginstellingen) overigens veel meer dan energiereductie; een veranderende zorgvraag, functionele aanpassingen, vastgoedstrategie, comfort en financiering spelen een grote rol. Vertrouwen en dialoog staan centraal binnen onze samenwerking met Amstelring. Durf het gesprek aan te gaan, zeg het ook als je niet tevreden bent. Plus het project kan dus veel groter gemaakt worden dan energiebesparing alleen.”

Wim Claessen: “Het is geen simpele truc. Het ging eerlijk gezegd moeizamer dan gedacht. In onze eigen organisatie rijzen vele vragen, niet altijd met een passend antwoord. Maar dit zijn vragen die vooraf eigenlijk al gesteld hadden moeten worden en vragen die je als een bedrijf altijd moet stellen. ESCo of niet; het zijn vragen die een rol spelen in de algehele strategie. Amstelring heeft een besparingspotentieel van een miljoen euro per jaar (20 miljoen euro bespaard in 2033). Is dat weinig? Nee! Want als we klaar zijn hebben we betere gebouwen met meer kwaliteit en comfort die langer meegaan. Daarnaast positioneert dit ons ook in de zorgmarkt. Dit zijn resultaten die zich moeilijk in geld laten uitdrukken. Om daarbij een miljoen euro per jaar te besparen, vind ik zeker alle moeite waard.”